Lanh Tô Là Gì? Có Mấy Loại Lanh Tô Và Vai Trò Của Chúng Trong Xây Dựng

Trường hợp nứt góc cửa bắt nguồn từ việc thi công sai kỹ thuật phần dầm đỡ. Cấu kiện nhỏ bé nhưng đóng vai trò như “xương sống” chịu lực cho các ô thoáng chính là lanh tô. Hãy cùng với Hùng Cường tìm hiểu chi tiết về Lanh Tô Là Gì? Vai Trò Cấu Kiện “Âm Thầm” Quyết Định Độ Bền Công Trình ngay sau đây.

Lanh Tô Là Gì Trong Xây Dựng?

Trong lĩnh vực kiến trúc và thi công, có những thuật ngữ chuyên môn mà chủ nhà thường ít khi để ý tới cho đến khi sự cố xảy ra. Một trong số đó là bộ phận nằm ngay phía trên khung cửa. Hiểu một cách đơn giản nhất, đây là bộ phận dầm tường nằm ngang phía trên các lỗ tường hoặc ô trống. Chúng thường xuất hiện ở khu vực cửa đi, ô thoáng hoặc cửa sổ. Phần cấu kiện này đóng vai trò như chiếc cầu nối vững chắc, đỡ toàn bộ khối xây phía trên nó. Tùy thuộc vào khoảng cách ngang giữa hai kết cấu đỡ chính của ô cửa, kích thước và vật liệu cấu tạo nên dầm này sẽ thay đổi linh hoạt tuỳ theo yếu tố của công trình.

Vì sao mọi ô cửa đều bắt buộc phải có lanh tô?

Khi xây dựng tường gạch, trọng lực sẽ kéo mọi thứ xuống dưới theo phương thẳng đứng. Tại các vị trí có lỗ mở như: cửa ra vào, cửa sổ, hàng gạch phía trên sẽ mất đi điểm tựa. Nếu không có vật đỡ, gạch sẽ rơi hoặc tường bị sập đổ. Do đó, sự hiện diện của thanh dầm ngang này là yêu cầu cần thiết, không thể bỏ qua trong bất kỳ công trình kiên cố nào.

Tác Dụng Thực Sự Của Lanh Tô Mà Nhiều Người Chưa Hiểu Hết

Nhiều người lầm tưởng rằng bộ phận này chỉ đơn thuần là để gác gạch lên trên cho dễ xây. Tuy nhiên, nó còn mang một nhiệm vụ quan trọng hơn thế rất nhiều trong sơ đồ tính toán kết cấu. Có nhiệm vụ đỡ khối tường nằm phía trên và truyền tải trọng đó sang hai bên mảng tường lành.

Phân bổ tải trọng tường phía trên

Tải trọng của ngôi nhà không chỉ bao gồm trọng lượng của cấu kiện mà còn có hoạt tải từ sàn các tầng trên truyền xuống. Tại vị trí ô cửa, áp lực này tập trung rất lớn. Thanh dầm ngang này sẽ tiếp nhận một phần sức nặng từ khối tường xây cao phía trên lỗ mở. Sau đó, nó phân tán lực này đều sang hai bên trụ tường hoặc cột trụ kế bên. Nguyên lý này giúp áp lực không đè trực tiếp lên khung bao cửa, tránh làm biến dạng cửa.

Ngăn nứt tường – sụt lún khung cửa

Hiện tượng nứt tường theo phương chéo tại các góc cửa sổ là một trong lỗi phổ biến. Nguyên nhân chính là do thiếu lanh tô hoặc cấu kiện này không đủ khả năng chịu lực cắt. Khi dầm ngang đủ cứng, nó sẽ hạn chế vết nứt xé tường do ứng suất tập trung gây ra. Đồng thời, nó ngăn chặn hiện tượng sụt lún cục bộ, đảm bảo tính thẩm mỹ và an toàn cho việc sử dụng lâu dài.

Tăng tuổi thọ cho hệ cửa và tường bao

Hệ thống khung cửa (gỗ, nhôm kính, nhựa lõi thép) thường không được thiết kế để chịu tải trọng thẳng đứng từ mái hay tường. Nếu bị đè nén liên tục, cửa sẽ bị kẹt, cong vênh hoặc vỡ kính. Nhờ có thanh dầm đỡ phía trên, khung cửa được giảm bớt tải trọng giúp tăng tuổi thọ sử dụng của hệ cửa lên đáng kể, giảm chi phí bảo trì cho gia chủ.

Chắc chắn, trong quá trình xây dựng, việc làm mát không gian sống là một trong những điểm mà bạn ưu tiên. Bạn có thể tham khảo ngay bài viết: giải pháp chống nóng cho tường ngoài trời đơn giản hiệu quả rõ ràng. Để có thể cho mình một vài giải pháp hữu hiệu áp dụng dành cho tổ ấm của mình

Các Loại Lanh Tô Phổ Biến Hiện Nay

Với sự phát triển của công nghệ vật liệu xây dựng đã mang đến nhiều lựa chọn đa dạng cho cấu kiện này. Mỗi loại đều sở hữu những ưu điểm riêng biệt phù hợp với từng dạng công trình cụ thể.

Lanh tô bê tông cốt thép

Đây là loại phổ biến được ứng dụng nhiều trong xây dựng dân dụng hiện đại tại Việt Nam nhờ tính bền vững vượt trội. Hiện nay, loại này có 2 cách thực hiện phổ biến là: lanh tô tại chỗ và lanh to đúc sẵn. Đối với lanh tô đỗ tại chỗ sẽ phù hợp với những cấu kiện đặc thù cần được tính toán dựa trên độ lớn của khẩu độ ô cửa. Riêng với lanh tô đức sẵn, kích thước sẽ được chuẩn hoá hơn, giúp đẩy nhanh tiến độ thi công lấp ghép

Cấu tạo của lanh tô được tình thành từ xi măng, cát đá kết hợp với cốt thép chịu lực bên trong. Với ưu điểm mang đến khả năng chịu lực uốn và lực cắt tốt, độ bên tương đương với tuổi thọ công trình. Nó thích hợp cho mọi kích thước cửa, từ nhỏ đến những khẩu độ lớn trên 2m.Loại này thường được sử dụng cho các công trình quy mô nhỏ, nhà cấp 4 hoặc các ô cửa có khẩu độ bé.

Lanh tô gạch xây

Lanh tô gạch có thể được chia thành hai dạng phổ biến là lanh tô gạch cuốn và lanh tô gạch cốt thép. Đối với lanh tô gạch cuốn (gồm cuốn thẳng và cuốn vành lược), các viên gạch được xây nghiêng, nêm chặt vào nhau nhằm tạo lực nén, giúp khối xây tự cân bằng và ổn định. Phụ thuộc vào nhu cầu của ô cửa thì sẽ được ứng dụng 1 loại riêng biệt.

Lanh tô gạch cốt thép

Trong khi đó, lanh tô gạch cốt thép thường được sử dụng cho những khẩu độ rộng hơn, bằng cách đặt các thanh thép tròn hoặc thép bản vào lớp vữa giữa các hàng gạch. Qua đó gia tăng khả năng chịu kéo và đảm bảo độ bền chắc cho kết cấu. Phương án này thường được sử dụng dành cho việc xây dựng nhà cao tầm 2-3 tầng. Lưu ý đối với Lanh tô bê tông cốt thép cần sử dụng vữa xi măng với mác cao. Bạn có thể tham khảo đến xi măng Nghi Sơn với công nghệ Nhật Bản với ưu điểm: độ chịu nén cao và độ bám dính hạn chế được tình trong rơi vữa trong quá trình xây dựng.

So sánh nhanh ưu – nhược từng loại

Khi nào cần dùng lanh tô cửa bắt buộc?

Thông thường bất kỳ ô cửa nào có chiều rộng lớn hơn 30cm đều cần có biện pháp đỡ tường phía trên. Tuy nhiên, với lanh tô cửa đi, yêu cầu này càng khắt khe hơn. Dù cửa nhỏ hay lớn, sự rung động khi đóng mở mạnh sẽ tác động trực tiếp lên cấu trúc tường. Nếu không có dầm đỡ gia cường, các vết nứt dọc theo khung bao sẽ xuất hiện chỉ sau vài tháng sử dụng.

Kích thước tiêu chuẩn lanh tô cửa theo từng loại cửa

Kích thước của dầm đỡ phụ thuộc vào chiều rộng thông thủy của cửa (L) và tải trọng tường bên trên. Với chiều dài gác vào tường, đoạn gối lên tường hai bên tối thiểu phải đạt 200mm – 250mm mỗi bên. Ví dụ, cửa rộng 1m thì thanh dầm phải dài ít nhất 1.4m. Đối với Chiều cao tiết diện (h) Thường được chọn theo công thức kinh nghiệm h=151 L đến 101 L. Cửa đi thông thường rộng 1.5m, chiều cao dầm khoảng 150mm – 200mm là hợp lý.

Ngoài ra, Cốt thép với nhà dân dụng, thường bố trí 2 thanh thép chịu lực chính đường kính ϕ10 hoặc ϕ12 ở phía dưới miền chịu kéo. Để gia tăng cường độ chịu tải, nếu bạn đang quan tâm đến thông tin của một số loại sắt thép xây dựng phổ biến, hãy liên hệ đến với Hùng Cường để nhận được tư vấn nhé. Chúng tôi là một trong những đơn vị cung cấp sắt thép uy tín tại khu vực Bình Dương với hơn 30 năm kinh nghiệm.

Sai lầm phổ biến khi làm lanh tô cửa

Một lỗi rất hay gặp là thợ xây tận dụng các thanh đà quá ngắn, chỉ gác mớm vào tường khoảng 5-10cm. Điều này cực kỳ nguy hiểm. Khi tải trọng dồn xuống, vùng gối đỡ quá nhỏ sẽ bị phá vỡ cục bộ, gây sập dầm. Ngoài ra, việc không sử dụng lớp vữa đệm mác cao tại vị trí gối đỡ cũng làm giảm khả năng truyền lực của hệ thống lanh tô.

Lưu ý, bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, tuỳ thuộc vào tính chất thực tế của mỗi công trình sẽ có một phương án lanh tô khác nhau. Bạn nên tham khảo ý kiến đến từ các chuyên gia trong ngành xây dựng hoặc các công ty xây dựng có uy tín. Nếu bạn đang là chủ nhà hoặc chưa có khái niệm về mác bê tông, bạn có thể tham khảo thông tin: Mác bê tông là gì? Tiêu chuẩn mác bê tông đạt chuẩn.

Lanh tô cửa sổ có gì khác lanh tô cửa chính không?

Về mặt chịu lực, nguyên lý hoạt động của chúng là tương tự nhau. Tuy nhiên, lanh tô cửa sổ thường tích hợp thêm chức năng đưa ra làm ô văng che nắng mưa. Trong trường hợp này, kết cấu dầm không chỉ chịu uốn thông thường mà còn chịu thêm mô-men xoắn do phần ô văng đưa ra gây nên. Do đó, cốt thép phải được bố trí tăng cường ở cả miền trên để chịu mô-men âm.

Lanh tô vòm là gì?

Đây là dạng biến thể có hình dáng cong theo cung tròn hoặc parabol, dùng để đỡ tường trên các ô cửa cong. Lanh tô vòm hay còn được biết đến là lanh tô cuốn vành lược không chỉ chịu lực mà còn là điểm nhấn thẩm mỹ dành cho mặt tiền ngôi nhà. Vật liệu chế tạo có thể là gạch xây cuốn theo khuôn hoặc bê tông cốt thép đổ theo cốp pha định hình. Thông thường hình thức làm lanh tô vòm được áp dụng dành cho kiến trúc cổ điển hoặc Indochine thường ưa chuộng các ô cửa hình bán nguyệt mềm mại. Đây là lúc kỹ thuật thi công dầm đỡ trở nên phức tạp và mang tính nghệ thuật cao hơn.

Vì sao lanh tô vòm cần tính toán kỹ hơn so với cuốn thẳng?

Khác với lanh tô cuốn thẳng làm việc như một dầm chịu uốn, lanh tô vòm truyền tải trọng theo nguyên lý nén, đồng thời sinh ra lực đẩy ngang tại hai chân vòm. Chính lực đẩy ngang này là yếu tố nguy hiểm nhất, vì nó có xu hướng đẩy hai bên tường ra xa nhau. Do đó, tường biên hai bên ô cửa phải đủ dày và đủ nặng để giữ chặt chân vòm, tạo ma sát và chống trượt. Trong trường hợp tường quá mỏng hoặc yếu, chân vòm sẽ bị choãi ra, làm kết cấu mất ổn định và có nguy cơ sập.

Lưu ý về cấu kiện khi thi công lanh tô vòm bằng gạch, thợ bắt buộc phải dùng cốp pha gỗ chống đỡ bên dưới. Sử dụng gạch đặc, không dùng gạch lỗ, mạch vữa phải có dạng hình nêm: rộng ở lưng vòm và hẹp ở bụng vòm để đảm bảo truyền lực hướng tâm. Đối với vòm bê tông, việc uốn thép đai theo hình cong đòi hỏi sự tỉ mỉ để đảm bảo lớp bảo vệ bê tông đồng đều.

Một số kiểu vòm phổ biến hiện nay

• Vòm bán nguyệt (Roman Arch): Hình bán cầu tròn trịa, chịu lực nén rất tốt, thường thấy ở biệt thự Pháp cổ.
• Vòm cung (Segmental Arch): Chỉ là một phần của cung tròn, độ cong thấp hơn, phù hợp cho các ô cửa rộng mà chiều cao trần hạn chế.
• Vòm Gothic: Dạng vòm nhọn, đẩy lực xuống phương đứng nhiều hơn phương ngang, giúp giảm áp lực lên tường biên.

Khi Nào Nên Dùng Lanh Tô Đúc Sẵn?

Trong xây dựng hiện nay, việc lựa chọn phương án thi công ảnh hưởng lớn đến tiến độ cũng như là ngân sách. Đối với cấu kiện đúc sẵn đang là xu hướng được nhiều nhà thầu lựa chọn vì tối ưu được chi phí cũng như thời gian thi công.

Đối với công trình có nhiều cửa sổ kích thước giống hệt nhau hay cần đẩy nhanh tiến độ phần tô, bạn có thể cân nhắc đến sử dụng lanh tô đúc sẵn. Ngoài ra, khi điều kiện thi công trên cao khó khăn cho việc ghép cốp pha có thể sử dụng dạng đúc sẵn. Tuy nhiên, với các vị trí cửa chính khẩu độ lớn hoặc dầm kết hợp ô văng phức tạp, phương án đổ bê tông tại chỗ vẫn an toàn và hiệu quả hơn.

Thông qua những thông tin mà Hùng Cường đã đề cập, có thể thấy lanh tô là một trong những hạn mục không nên bỏ, kể cả với các ô cửa nhỏ như ô thông gió. Với mỗi loại đều có một công dụng riêng biệt, việc lựa chọn đúng loại, tính toán đúng kích thước và thi công đúng kỹ thuật sẽ quyết định trực tiếp đến độ bền, thẩm mỹ và sự an toàn của công trình theo thời gian. Đừng vì tiết kiệm một chút chi phí hay thời gian thi công mà bỏ qua chất lượng của cấu kiện quan trọng này. Nếu bạn đang tìm kiếm đơn vị cung cấp sắt thép uy tín tại khu vực Bình Dương hay khu vực lân cận hãy liên hệ đến với Hùng Cường nhé.